Gdy opiekujesz się drugą osobą, przerwa może wydawać się czymś wymagającym zasobów, których nie masz: dodatkowych pieniędzy, transportu, zaufanej osoby do przejęcia opieki albo czasu, w którym nikt nie będzie cię potrzebować. Zacznij więc od możliwego do wykonania zmniejszenia liczby obowiązków. Może to być spokojne wypicie czegoś, gdy ktoś inny zajmuje się jednym zadaniem, cicha aktywność wykonywana wspólnie albo wyjście z domu po zapewnieniu odpowiedniego zastępstwa.
Krótki odpoczynek nie rozwiąże każdej trudności. NHS wskazuje, że długotrwały lub silny stres może przyczyniać się do wyczerpania i wymienia między innymi planowanie z wyprzedzeniem, rozmowę z kimś oraz dzielenie dużych zadań na mniejsze. Poniższe propozycje mają charakter praktyczny i edukacyjny; nie są leczeniem ani obietnicą, że opieka stanie się dzięki nim łatwa.
Ustal, od czego potrzebujesz odpocząć
Zanim zaczniesz szukać wolnej chwili, nazwij obciążenie, które najbardziej chcesz na moment odłożyć. Możesz potrzebować ciszy po ciągłym odpowiadaniu na pytania, kontaktu z innymi po długim czasie spędzonym w domu albo swobody od podejmowania decyzji. Być może po prostu potrzebujesz, żeby ktoś inny przygotował posiłek.
Różne potrzeby prowadzą do różnych rodzajów przerwy:
- Cisza: wygodne siedzenie, słuchanie muzyki albo odpoczynek bez wykonywania zadania.
- Kontakt: rozmowa z zaufaną osobą, która potrafi słuchać i nie oczekuje, że to ty zorganizujesz całą rozmowę.
- Odciążenie praktyczne: przekazanie komuś zakupów, telefonu albo obowiązku domowego.
- Zmiana lub przyjemność: czas przy oknie, czytanie, gra albo wyjście w miejsce dostosowane do twoich potrzeb.
Rozmowa może wspierać, ale niekoniecznie odpoczywać, jeśli musisz od początku wyjaśniać skomplikowaną sytuację. Wyjście może brzmieć atrakcyjnie, lecz okazać się zbyt obciążające, gdy wymaga organizacji transportu i późniejszego odzyskiwania sił. Wybierz rozwiązanie pasujące do twojej energii i preferencji, a nie to, które wygląda najbardziej imponująco.
Przeprowadź szybkie sprawdzenie wykonalności
Poniższa lista jest przykładowym narzędziem redakcyjnym, a nie oceną kliniczną ani zamiennikiem planu opieki. Możesz zapisać odpowiedzi albo tylko przeanalizować je w myślach.
- Co musi być zapewnione? Zapisz nadzór, komunikację, leki lub inne wsparcie, które nie może bezpiecznie poczekać.
- Co można zmienić? Wskaż zadanie, które da się przełożyć, uprościć albo przekazać komuś innemu.
- Co chcesz zrobić? Wybierz jedną czynność odpowiadającą bieżącej potrzebie: odpoczynkowi, kontaktowi z innymi lub praktycznemu odciążeniu.
- Czego to wymaga? Weź pod uwagę odpowiednie zastępstwo, potrzeby związane z dostępnością, transport, koszt, sprzęt i preferencje osoby, którą wspierasz.
- Jaki jest plan awaryjny? Wybierz alternatywę na wypadek odwołania albo przerwania planu.
Przykładowo planowana wizyta w bibliotece może zamienić się w rozmowę telefoniczną, przeczytanie kilku stron książki w domu albo prośbę, by ktoś inny zajął się obowiązkiem domowym. To różne doświadczenia, a nie równoważne zamienniki. Nazwanie alternatywy daje dodatkową możliwość bez udawania, że pierwotny plan nie był ważny.
Jeśli okaże się, że nie ma żadnej bezpiecznej przerwy, jest to cenna informacja o potrzebnym wsparciu, a nie dowód, że źle zaplanowałeś sytuację.
Proś o konkretny rodzaj pomocy
Ogólna oferta pomocy może być trudna do przełożenia na działanie. Konkretna prośba pozwala drugiej osobie ocenić, co rzeczywiście może zrobić. Możesz na przykład zapytać:
- „Czy możesz w czwartek przez 30 minut zostać z tą osobą, żebym mógł wziąć prysznic i odpocząć?”
- „Czy możesz przywieźć posiłek i wynieść śmieci, kiedy będziesz w odwiedzinach?”
- „Czy możesz wykonać ze mną ten telefon albo w tym tygodniu zająć się zamówieniem zakupów?”
- „Czy możesz regularnie przejąć to jedno zadanie, jeśli wspólnie ustalimy, na czym dokładnie polega?”
Podane godziny i czasy są przykładowe. Wyjaśnij, czy potrzebujesz osoby zapewniającej opiekę, pomocy w obowiązku domowym czy po prostu kogoś dostępnego do rozmowy. Jeśli potrzebne jest zastępstwo, w miarę możliwości omów ustalenia z osobą otrzymującą opiekę. Przekaż jej preferencje i potrzeby komunikacyjne, zakres wymaganego wsparcia oraz informację, z kim skontaktować się w razie zmiany sytuacji. Chętna osoba może potrzebować instrukcji albo nie być w stanie bezpiecznie zapewnić określonego rodzaju opieki.
Jeśli usłyszysz odmowę, spróbuj poprosić o mniejsze zadanie lub skorzystać z innej dostępnej drogi. Lokalne organizacje wspierające opiekunów, punkty informacji o pomocy społecznej, grupy społecznościowe, pracodawcy albo pracownicy ochrony zdrowia mogą pomóc w szukaniu możliwości. Dostępność, kryteria, czas oczekiwania i koszty są różne, dlatego sprawdzaj je lokalnie, zamiast zakładać, że usługa będzie dostępna albo bezpłatna.
Zaplanuj odpoczynek, gdy musisz pozostać w pobliżu
Nie w każdej sytuacji opiekuńczej możliwa jest nieprzerwana samotność. Odpoczynek w pobliżu może oznaczać pozostawanie w gotowości przy jednoczesnym ograniczeniu innych obciążeń. Ty i osoba, którą wspierasz, możecie na przykład słuchać znanej muzyki, oglądać zdjęcia albo wspólnie coś obejrzeć, bez próby wykonywania w tym samym czasie kolejnego zadania.
Możesz też usiąść w tym samym pomieszczeniu z napojem, zmienić pozycję lub oświetlenie albo poprosić kogoś o towarzyszenie przez telefon podczas powtarzalnej czynności. Jeśli inna osoba może bezpiecznie przejąć opiekę na krótko, ustal dokładnie, kiedy zaczyna się i kończy jej odpowiedzialność. W przeciwnym razie możesz nadal próbować wszystko monitorować.
Dostosuj pomysły do potrzeb obu osób. Zapach, otwarte okno lub nagranie dźwiękowe mogą być przyjemne dla jednej osoby, a niekomfortowe lub niedostępne dla innej. Ruch jest opcjonalny: przerwa nie musi oznaczać chodzenia, stania ani wychodzenia z domu. Wskazówki NHS dotyczące dobrostanu wymieniają między innymi kontakt z innymi i zwracanie uwagi na chwilę obecną; żadna z tych rzeczy nie musi jednak stać się kolejnym obowiązkiem w trudnym dniu.
Wspólny lub przerywany odpoczynek nie jest tym samym co niezawodne wytchnienie. Możesz doceniać małą chwilę i jednocześnie nadal potrzebować większego wsparcia.
Przykład: plan, który się zmienia
Poniższy scenariusz i podane czasy są przykładowe. Sam opiekuje się krewnym, który źle znosi pozostawanie samemu. Sam chciałby wyjść na zewnątrz, ale bez odpowiedniego zastępstwa nie może bezpiecznie tego zrobić i nie ma budżetu na dodatkową aktywność.
Pierwszy plan: Sam prosi rodzeństwo, aby w sobotę przyjechało na 30 minut. Omawiają zwykły rytm dnia krewnego, potrzebne wsparcie i sposób skontaktowania się z Samem. Krewny zostaje, w miarę możliwości, włączony w rozmowę o wizycie. Jeśli wszyscy czują się dobrze z ustaleniem, Sam planuje wyjść na zewnątrz.
Przeszkoda: Rodzeństwo musi odwołać wizytę. Sam jest rozczarowany: rozmowa wideo nie da mu takiej swobody jak wyjście z domu. Rodzeństwo może jednak zamówić zakupy i zadzwonić, gdy Sam i krewny usiądą przy oknie. Sam postanawia spróbować, ponieważ znika jedno zadanie domowe, choć nie zapewnia to zastępstwa.
Zmiana: Podczas rozmowy krewny zaczyna się niepokoić i potrzebuje uwagi. Sam kończy spokojną przerwę i włącza z nim znaną muzykę. Później pyta rodzeństwo, czy może zorganizować kolejną wizytę i w międzyczasie nadal zajmować się zamawianiem zakupów.
Ocena: Sam zauważa, że pomoc praktyczna zmniejszyła liczbę obowiązków, ale potrzeba czasu poza domem pozostała. Następna prośba obejmuje więc obie kwestie osobno: regularną pomoc przy zakupach oraz zaplanowany okres odpowiedniego zastępstwa. Przykład pokazuje, że plan awaryjny może być użyteczny, nie rozwiązując jednocześnie podstawowego braku wsparcia.
Uwzględnij dostępność, pieniądze i energię
Przygotuj krótką listę opcji na różne sytuacje, zamiast opierać się na jednym idealnym planie. W dzień z małą ilością energii może to być wygodne siedzenie przy muzyce albo prośba, żeby ktoś przyniósł jedzenie. Innym razem możliwa może być dostępna przestrzeń społeczna, biblioteka lub wyjście na zewnątrz. Trzecia opcja może wymagać, aby inna osoba zapewniła wcześniej uzgodnione zastępstwo.
Sprawdź także ukryty nakład pracy. Wyjście może wymagać znalezienia dostępnego transportu, opłacenia przejazdu, zorganizowania sprzętu albo zaplanowania opieki nad osobą, którą wspierasz. Aktywność w domu może wymagać mniej przygotowań, ale nie dać oczekiwanego oddzielenia od obowiązków. Nie musisz uznawać tańszej lub łatwiejszej opcji za tę, którą powinieneś wybrać.
Podczas kontaktu z usługą pomocne mogą być pytania: Jakie wsparcie jest oferowane? Czy obowiązuje opłata albo ocena uprawnień? Czy usługa uwzględnia potrzeby komunikacyjne i związane z dostępnością? Co się dzieje, gdy pracownik lub wolontariusz nie może przyjść? Jeśli pomaga ci to w organizacji, rób notatki. Możesz też poprosić kogoś o wspólne wykonywanie telefonów, jeśli samo poruszanie się po systemie usług jest zbyt obciążające.
Jeśli nie wiesz, czy dane ustalenie jest bezpieczne, poproś wykwalifikowanego specjalistę lub właściwą lokalną usługę o poradę. Nie zostawiaj osoby bez potrzebnego nadzoru lub wsparcia tylko po to, aby umożliwić sobie przerwę.
Pytania i następne kroki
Co, jeśli czuję wyrzuty sumienia?
Same wyrzuty sumienia nie mówią, czy ustalenie jest niebezpieczne lub niesprawiedliwe. Sprawdź szczegóły praktyczne: potrzeby i preferencje tej osoby, odpowiedniość zastępstwa oraz plan na wypadek zmiany sytuacji. Możesz głęboko troszczyć się o drugą osobę i jednocześnie potrzebować czasu albo pomocy.
Czy pięciominutowa przerwa się liczy?
Może się liczyć, jeśli rzeczywiście daje ci mile widziane zmniejszenie obciążeń. Pięć minut to przykładowy czas, a nie cel. Może też być niewystarczające, gdy potrzebujesz snu, czasu poza domem albo stałej pomocy praktycznej. Obie rzeczy mogą być prawdziwe jednocześnie.
Co, jeśli nikt nie może pomóc?
Rozważ prośbę o mniejsze zadanie albo skontaktuj się z lokalną organizacją wspierającą opiekunów, pracownikiem ochrony zdrowia lub punktem informacji o pomocy społecznej. Dostęp do pomocy jest różny, a samo jej znalezienie może wymagać wysiłku. Nie musisz udawać, że krótka przerwa zaspokaja potrzebę niezawodnego zastępstwa.
Na następny krok wybierz jedną dostępną finansowo formę odpoczynku, ustal, co musi być podczas niej zapewnione, i skieruj jedną konkretną prośbę, jeśli potrzebujesz pomocy. Przygotuj alternatywę i zanotuj, jakiego wsparcia nadal brakuje. Aktualizuj plan, gdy zmienią się potrzeby lub okoliczności.
Jeśli stres wpływa na codzienne funkcjonowanie, NHS zaleca rozmowę z lekarzem rodzinnym albo kontakt z NHS 111. Jeśli nie możesz czekać, czujesz, że nie dajesz sobie rady lub nie potrafisz zapewnić sobie bezpieczeństwa, skorzystaj z pilnej pomocy kryzysowej lub ratunkowej dostępnej w miejscu zamieszkania. Przerwa może być jednym z użytecznych dostosowań, ale nie zastępuje profesjonalnej pomocy ani odpowiedniego wsparcia w opiece.